De geschiedenis van mergel, verteld in de grotcinema:
exclusief bij MergelRijk

MergelRijk heeft een eigen, zeer unieke grotcinema. In deze grotcinema is doorlopend een film te zien van mergeltovenaar Gert van der Vijver. Gert van der Vijver weet op magische wijze allerlei tekeningen en taferelen in mergelstof te laten verschijnen. Vandaar dat hij ook wel als de mergeltovenaar bekendstaat. Speciaal voor MergelRijk heeft hij zich gestort op het op een bijzondere manier vertellen van de geschiedenis van mergel, uitgebeeld met behulp van en in mergelstof. Een voorproefje van wat u daarbij zoal kunt verwachten ziet u hieronder. In de video ziet u ondermeer een Mosasaurus voorbij komen.

Wat waren Mosasaurussen?
Mosasaurussen waren prehistorische zeereptielen. Aan het eind van het Krijt – een geologisch tijdperk dat duurde van ongeveer 145 tot 66 miljoen jaar geleden – waren deze dieren zeer succesvol. Mosasaurussen zijn echter 65 miljoen jaar geleden uitgestorven, vrijwel tegelijk met dinosaurussen. De eerste mosasaurusfossielen werden bij Maastricht, in de Sint-Pietersberg, langs de Maas gevonden. Dat is ook de reden waarom Mosasaurussen later als tweede naam “Maashagedis” kregen, vernoemd naar de rivier de Maas. Dit betekent niet dat Mosasaurussen een link hadden met de Maas. Dat kan ook niet, want de Maas bestond aan het eind van het Krijt nog helemaal niet en dat wat we nu kennen als Maastricht was bedekt door een niet al te diepe, warme tot tropische zee: de Krijtzee.

Het ontstaan van mergel
Het Krijt was ook de periode waarin mergel is ontstaan. Het Krijt was een relatief warme periode, waarin de zeespiegel tot 300 meter hoger dan tegenwoordig kon oplopen. Daardoor lagen grote delen van wat nu Europa is onder water. In het water leefden onder andere microscopisch kleine zeediertjes met een kalkskelet. Nadat deze diertjes doodgingen, kwam hun kalkskelet op de zeebodem terecht. Hierdoor ontstond op den duur een dikke laag krijtgesteente. Krijtgesteente wordt in de volksmond ook wel mergel genoemd. MergelRijk is dé attractie waar u alles te weten kunt komen over het ontstaan en de verdere geschiedenis van mergel.

Niet alleen kennis vergaren, maar ook iets doen?
Wilt u niet alleen meer over de geschiedenis van mergel te weten komen, maar zelf ook met mergel aan de slag gaan? Dat kan door deel te nemen aan één van onze mergelworkshops onder leiding van professionele mergelbeeldhouwers. De workshops vinden plaats in MergelRijks eigen grotatelier, waar allerlei materiaal aanwezig is om uit een mergelblok de mooiste creaties te kunnen maken. Uiteraard mogen deze creaties na afloop mee naar huis genomen worden.

Wanneer is een mergelworkshop te volgen?
Een mergelworkshop volgen in de grotten van Valkenburg kan eigenlijk bijna altijd van maandag tot en met zaterdag voor groepen vanaf 10 personen. Reserveer bijvoorbeeld een workshop voor een bedrijfsuitje, een familiedag of voor een andere gelegenheid. Het leuke aan deze activiteit is dat deze is geschikt voor het hele gezin, voor kleine en grotere kinderen, voor volwassenen en voor ouderen. Van tevoren reserveren is noodzakelijk.

Maar mergelbeeldhouwen is toch helemaal niet makkelijk?
Als u meteen denkt (of weet) dat u helemaal niet zo’n mergelkunstenaar bent en dat u het liever enkel bij het leren over de geschiedenis van mergel houdt, is het wellicht een hele geruststelling te weten dat u kunt deelnemen aan workshops van verschillende niveaus. U hoeft aan het eind van een workshop dus nog echt niet de meest ingewikkelde 3D-sculpturen te kunnen realiseren, maar u kunt bijvoorbeeld ook beginnen met het maken van een veel eenvoudigere theelichthouder.

Bent u met minder dan 10 personen?
Als u met minder dan 10 personen bent, dan kunt u helaas geen uitgebreide mergelworkshop reserveren. Maar wist u dat u tijdens ieder bezoek aan MergelRijk zelf iets leuks mag maken van een blokje mergel in het Grottenatelier? Zo kunt u toch zelf ervaren wat u met mergelsteen kunt doen. En dat is helemaal gratis bij ieder bezoek aan MergelRijk!

En o, ja…
Aan welke mergelworkshop u ook besluit deel te nemen – die voor beginners, voor gevorderden, of die voor u en uw collega’s –, u kunt deze altijd combineren met een heerlijke grottenlunch of met een lekker kopje koffie of thee en een vers stukje Limburgse vlaai van onze Valkenburgse vlaaienbakker geserveerd in de Brasserie van MergelRijk. Ideaal, toch?

Graag tot ziens in MergelRijk!

Fietsen in de Mergelgrotten van Valkenburg

De mergelgrotten van Valkenburg zijn op heel veel verschillende manieren te verkennen. Eén van die manieren is op de fiets. Dit heet dan grotbiken. Kiest u ervoor om te gaan grotbiken, dan wordt u met uw groep vrienden, kennissen of collega’s onder leiding van een ervaren gids door het lange, ondergrondse gangenstelsel begeleid. Iedereen die 1,40 meter of langer is, kan aan het grotbiken deelnemen. Het maakt niet uit wat uw leeftijd of die van de groepsleden is of hoe goed de conditie van elke deelnemer is, de gids zal de af te leggen route zo veel mogelijk op de verschillende wensen en op ieders kunnen aanpassen.

De mogelijkheden: LET OP: HET GROTBIKEN IS BIJ ONS ENKEL MOGELIJK VANAF 10 PERSONEN
U kunt wat het grotbiken betreft ofwel besluiten aan de reguliere variant deel te nemen, ofwel besluiten aan de speciale variant deel te nemen. Bij de reguliere variant legt u een parcours af in de mergelgangen, ontdekt u het authentieke karakter van de grot en zal een gids u meer vertellen over de geschiedenis van de mergelgrotten. Bij de speciale variant, die aangeboden wordt onder de naam “Volg en ontdek de sporen in de tijd” wordt u op een unieke grottenbiketocht door een reusachtig onderaards doolhof, door de mergelgrotten van Valkenburg, meegenomen. Samen met een gids legt u een parcours af over de bodem van een oerzee, die 70 miljoen jaar geleden tijdens het krijttijdperk is ontstaan. Daarna brengt u een bezoek aan de meest authentieke en exclusieve cultuurhistorische plekken in de grot, die normaal gesproken niet opengesteld zijn voor publiek. Waar u dan zoal aan moet denken? Aan een mystieke ondergrondse schuilkapel uit de Franse revolutie en een museum waar u kunt zien hoe men vroeger de mergel won. Bekijk hier de mogelijkheden voor grotbiken voor groepen vanaf 10 personen.

Boven de grond
Doet u liever iets anders dan fietsen in de mergelgrotten van Valkenburg? Blijf dan boven de grond en doe de Foto Speurtocht Valkenburg. Tijdens deze speurtocht ontdekt u het middeleeuwse centrum van Valkenburg maar ook de schitterende natuur in de directe omgeving van het Geulstadje. Aan de hand van instructies die u ontvangt bij de start loopt u een route door Valkenburg. Aan de hand van tientallen foto’s dient u de route door Valkenburg te vinden, de foto’s worden gecombineerd met vragen die u mag beantwoorden. Op een leuke manier komt u er achter dat Valkenburg en haar omgeving veel te bieden hebben. De Foto Speurtocht Valkenburg is kortom een ideale manier om Valkenburg in drie uur tijd beter te leren kennen. Bekijkt u deze pagina voor meer informatie over de Foto Speurtocht Valkenburg.

Cultureel randje
Lijken bovengenoemde activiteiten u leuk om te doen en wilt u uw bezoek aan Valkenburg en de grotten van Valkenburg ook een beetje een cultureel randje geven? Kom dan eens langs bij MergelRijk. MergelRijk is een attractie die zich in de mergelgrotten van Valkenburg bevindt. Eenmaal daar kunt u in uw eigen tempo een tocht door het gangenstelsel maken en onderweg de ontelbare bezienswaardigheden bewonderen, genieten van films over de mergelgrotten door de eeuwen heen en de leukste, mooiste en grappigste verhalen en weetjes over de grotten gaan ontdekken. De actuele openingstijden vindt u hier. U kunt uw dag beginnen met een bezoek aan MergelRijk om u daarna flink in te spannen door te fietsen op een grotbike of te rijden op een quad. Uiteraard kunt u uw dag ook afsluiten met een rustige wandeling door MergelRijk, terwijl u allerlei kennis opdoet over mergel. Aan u de keuze! Uw tickets voor MergelRijk kunt u overigens hier direct online bestellen.

Oudste opschriften gevonden in de mergelgrotten van
Valkenburg

Begin september (2014) werd onder meer via de website van L1 bekend dat opschriften in de mergelgrotten van Valkenburg de oudste opschriften blijken te zijn die – tot nu toe – ooit in Zuid-Limburg zijn gevonden. Toch zijn de opschriften niet heel recentelijk ontdekt: Jacquo Silvertant van het Institute Europa Subterranea (het IES) ontdekte de opschriften al in 1989 en vereeuwigde ze vervolgens met behulp van zijn fotocamera in een toen net gevonden, nog onbekende mergelgroeve, onder het Rotspark in Valkenburg.

Hoe oud zijn de opschriften dan precies?
De opschriften dateren van rond 1443. Tot dit jaartal heeft Silvertant kunnen komen, nadat hij de oude boekhouding van het kasteel van Valkenburg had onderzocht. Op basis daarvan heeft hij kunnen concluderen dat de gevonden opschriften in de late Middeleeuwen moeten zijn gecreëerd. Hij zegt hierover: “Het is een zeldzaamheid dat […] opschriften op deze manier kunnen worden gedateerd. Door het ontbreken van dateerbare aanwijzingen en archiefmateriaal zijn het vaak niet meer dan tekens aan de wand.”

Om wat voor opschriften gaat het?
De opschriften die in de mergelgrotten van Valkenburg zijn gevonden, betreffen enkele namen en enkele symbolen. Verder onderzoek heeft uitgewezen dat deze moeten zijn gemaakt door of in opdracht van Johannes Meex.

Oudste Opschriften Mergelgrotten Valkenburg

De gevonden oudste opschriften in de Mergelgrotten van Valkenburg (bron www.l1.nl)

Wie was Johannes Meex?
Johannes Meex werd in 1443 door Filips de Goede beëdigd als plaatsvervangend rentmeester van de toenmalige drossaard van Valkenburg, Herman van Wittem. (Een drossaard was een soort bestuurder.) Rentmeesters en hun plaatvervangers werden aangesteld om de rentes, de huren en de pachten voor adellijke heren te innen en om de domeinen van adellijke heren te beheren bij hun afwezigheid.

Dat het ook daadwerkelijk om opschriften in opdracht van of door plaatsvervangend rentmeester Johan Meex gaat, wordt bevestigd door de afbeelding van een weegschaal bij zijn naam. Een weegschaal stond symbool voor het ambt van rentmeester. Meex bekleedde de functie van plaatsvervangend rentemeester zo’n tien jaar.

En verder?
Behalve het opschrift in opdracht van of door Johannes Meex, zijn de namen ‘Hornsberch’ en ‘Henricus’ te lezen. ‘Hornsberch’ verwijst naar de kasteelheuvel van Valkenburg. ‘Henricus’ was in de late Middeleeuwen één van de bekendste Valkenburgse meestermetselaars. Naar alle waarschijnlijkheid is een bepaalde hoeveelheid mergel uit de mergelgrotten gebruikt voor de bouw van het kasteel. Silvertant zegt over al deze gegevens bij elkaar het volgende: “Het type schrift, de naam van Henricus – een tijdgenoot van Meex – en een relatie met het kasteel van Valkenburg maakten het plaatje compleet”.

Is de vindplaats te bezoeken?
Nee, jammer genoeg is de vindplaats in de mergelgrotten van Valkenburg niet toegankelijk voor publiek. Silvertant zegt hierover: “Het gangenstelsel [naar de vindplaats], dat alleen via een schacht te bereiken is, is hier tamelijk onstabiel, waardoor er verhoogd instortingsgevaar bestaat”.

Wat was vóór bovengenoemde vondst het oudste opschrift?
Een opschrift daterend van 1468, dat gevonden werd in de Maastrichtse Sint Pietersberg stond hiervóór bekend als het oudste gevonden opschrift in de mergelgrotten van Zuid-Limburg. Een paar jaar geleden, om precies te zijn in februari 2008, publiceerde National Geographic een artikel over de Sint Pietersberg – de gouden berg, waarin ook ingegaan wordt op de cultuurhistorische waarde van de Limburgse mergelgrotten.

Wilt u de mergelgrotten van Valkenburg wél een keer zelf bezoeken?
Dat kan, breng dan een bezoek aan MergelRijk, de nieuwste attractie van Valkenburg, waar u alles te weten komt over Mergel en de Grotten van Valkenburg. Uw tickets koopt u hier direct online.

Bronnen: Voor dit artikel gebruikten wij de volgende bronnen:

 

Bekijk nu de trailer van de Mergeltovenaar welke u in actie
kunt zien tijdens Kerst in MergelRijk

Van 14 november tot en met 4 januari kunt u bij MergelRijk in Valkenburg het unieke evenement Kerst in MergelRijk bezoeken. Onderdeel van Kerst in MergelRijk is de doorlopende filmvertoning van het kerstverhaal door de Mergeltovenaar . Dit kerstverhaal is op een groot scherm te zien. De echte naam van den Mergeltovenaar is Gert van der Vijver, bekend van televisie als “de Zandtovenaar”). Hij neemt je mee door het kerstverhaal met een magische presentatie van mergelstof. Het belooft een unieke vertoning te worden tijdens het evenement Kerst in MergelRijk!

Bekijk nu alvast de trailer, een voorvertoning, van de film die u kunt zien tijdens uw bezoek aan Kerst in MergelRijk:

Kerst in MergelRijk maakt onderdeel uit van Kerststad Valkenburg. Een samenwerking tussen 7 grote en unieke kerstactiviteiten tijdens de kerstperiode in Valkenburg. Meer informatie over Kerststad Valkenburg en haar activiteiten leest u hier.

Wilt u meer weten over Kerst in MergelRijk? Bekijk dan ook deze pagina. Tickets voor Kerst in MergelRijk kunt u overigens nu al online bestellen via deze link.

Mergel beeldhouwen bij MergelRijk Valkenburg

Mergel beeldhouwen bij MergelRijk
Bij MergelRijk is het onder andere mogelijk meer te leren over mergel beeldhouwen. U kunt er namelijk verschillende kortdurende of langer durende MergelWorkshops volgen in een speciaal ingericht grottenatelier. Er zijn workshops te boeken voor ieder budget.

Wat moet ik me daarbij voorstellen?
Tijdens een MergelWorkshop wordt u door professionele mergel beeldhouwers begeleid. Zij proberen u op een leuke manier uit te dagen om uw creatieve grenzen en misschien ook wel de grenzen van uw fantasie te verleggen en op die manier uw eigen, unieke kunstwerk van mergel te creëren.

Maar dat kan ik toch helemaal niet?
Als u na het lezen van bovenstaande alinea meteen denkt dat u dat waarschijnlijk helemaal niet kunt, is het wellicht een hele geruststelling te weten dat u kunt deelnemen aan MergelWorkshops van verschillende niveaus. U hoeft aan het eind van een workshop dus nog echt niet de meest ingewikkelde 3D-sculpturen te kunnen realiseren, maar u kunt bijvoorbeeld ook beginnen met het maken van een veel eenvoudigere theelichthouder.

Wanneer is een MergelWorkshop te volgen?
Een MergelWorkshop volgen kan eigenlijk bijna altijd. Kom bijvoorbeeld een workshop volgen tijdens uw bedrijfsuitje, uw familiedag, tijdens een schoolreisje naar Valkenburg, of tijdens een andere gelegenheid. Deze activiteit is geschikt voor het hele gezin, voor kleine en grotere kinderen, voor volwassenen en ouderen.

Oké, uit welke workshops kan ik dan zoal kiezen?
Binnen MergelRijk heeft u de keuze uit de volgende MergelWorkshops (te boeken voor groepen, bestaande uit minimaal 10 personen). Bovendien krijgt u dan een korte rondleiding door MergelRijk en sluit u af met een proeverijtje van grottenham en grottenbier.

    1. MergelWorkshop LITE. De LITE-workshop is bedoeld voor mensen met een klein budget, duurt 60 minuten. Tijdens deze workshop krijgt u van ons een mergelblok van ongeveer 15 bij 10 bij 8 cm. U leert vervolgens, onder deskundige begeleiding, van dit blok een leuk aandenken te maken.
    2. MergelWorkshop BASIC. De BASIC-workshop is de populairste workshop die we hebben. Tijdens deze 90 minuten durende workshop krijgt u van ons een mergelblok van ongeveer 20 bij 15 bij 8 cm, een mergelblok dat u gaat bewerken tot iets moois.
    3. MergelWorkshop PRO. De PRO-workshop gaat een stap verder dan de BASIC-workshop. Tijdens deze workshop krijgt u van ons een mergelblok van ongeveer 30 bij 15 bij 8 cm. Dit blok leert u vervolgens om te toveren tot een fraaie creatie.
    4. MergelWorkshop TEAM. De TEAM-workshop is ideaal om te volgen als u op zoek bent naar een originele teambuildingsactiviteit. Voorafgaand aan deze workshop, die 150 minuten duurt, bepalen we samen met uw team hoe het programma er precies uit gaat zien. Samenwerking is tijdens deze workshop uiteraard het belangrijkste thema. Elke deelnemer gaat zelfstandig aan de slag, maar er zal gezamenlijk aan één project gewerkt (moeten) worden. Wat voor project dat kan zijn? Een schaakspel van mergel, dat uiteraard bestaat uit heel veel verschillende onderdelen, of een totempaal van mergel, die tegen het eind van de workshop gezamenlijk opgebouwd dient te worden.
    5. MergelWorkshop WIJNKOELER. De WIJNKOELER-workshop is de laatste workshop waaruit u kunt kiezen. De workshop duurt 150 minuten. Zoals de naam al doet vermoeden, gaat u tijdens deze workshop een wijnkoeler uit mergel creëren, waar u gegarandeerd nog jaren van zult genieten.

En o, ja…
Tijdens alle MergelWorkshop krijgen de deelnemers – tegen betaling van een kleine meerprijs – een lekker kopje koffie of thee met een vers stuk Limburgse vlaai of een heerlijke grottenlunch aangeboden. Als u hierover meer wilt weten, verzoeken wij u contact met ons op te nemen.

Wilt u met uw gezelschap komen Mergel Beelhouden bij MergelRijk? Neemt u dan contact met ons op.

Graag tot binnenkort!

Mergel workshops

Maak uw bezoek nog leuker met een mergelworkshop in ons grottenatelier. Maak uw eigen mergelsouvenir of kunstwerk!

Nieuws

Oktober 2013

De voorbereidingswerkzaamheden lopen gestaag en volgens planning. In de grot wordt hard gewerkt aan de voorstellingen, kunstwerken en inrichting door ons Carvingteam en achter de schermen wordt druk gewerkt aan de presentatie.

De opening van MergelRijk vond plaats op op 11 april 2014. Voor het publiek gingen de deuren open op 12 april 2014. Wilt u een bezoek brengen aan MergelRijk? Bekijk dan de informatie over de openingstijden van MergelRijk in Valkenburg.

● 30 meter Kerstdiorama

● Lemax Winterdorpjes

● Mergelbeelden

● Film Zandtovenaar